De aanleiding voor deze pagina
Eind maart 2009 ben ik met Indra bij de dierenarts geweest ivm
een buikgriep. Bij toeval werd toen - tijdens het algemeen
onderzoek - opgemerkt dat Indra een hartruisje heeft. Dit kon ze
nog niet lang hebben, want was nooit eerder waargenomen.
Ik heb er voor gekozen haar hart te laten onderzoeken op de
meest uitgebreide wijze. Niet alleen tbv Indra zelf, maar ook
omdat het natuurlijk van belang is te weten wat de oorzaak is,
met het oog op mogelijke vererving. Die dag maakte ik dus een
afspraak bij de enige Nederlandse Veterinair Cardioloog
(Universiteitskliniek Utrecht), voor een hart-echo.
De diagnose luidde Dilaterende Cardiomyopathie (DCM). Een
ongeneeslijke, dodelijke hartspierziekte, waarbij behandeling
gericht is op het remmen van het proces en het verminderen van
klachten.
Eind augustus 2009 maakten 2 andere eigenaren van aan Indra
verwantte Flatcoateds melding van DCM bij hun Flatcoated. Een
nachtmerrie, want wat eerder 'toeval' leek, en dus eenvoudig te
stoppen door voor de zekerheid niet met haar nakomelingen te
fokken, was mogelijk toch een familiair probleem...
Op 9 december 2009 heb ik Indra moeten laten inslapen ivm
rechter hartfalen. Zij is daarna pathologisch onderzocht op de
Universiteitskliniek tbv de kennis over DCM (bij de Flatcoated).
Nadat ik ondervonden heb wat DCM is, wat het betekent voor de
patiënt en het gezin waarin deze leeft (en sterft), wil ik
middels het delen van informatie doen wat binnen mijn
mogelijkheden ligt, om te voorkomen dat anderen onnodig dit
zelfde moeten door maken.
*Voor het ziekteverloop en de behandeling van onze Indra,
zie 'Belevenissen
2009' vanaf 8 augustus.
Diagnosticering bij haar dochter Merel vond plaats op
27-01-2010, zie up-dates onderaan deze pagina en 'Belevenissen
2010'.
Erfelijkheid
DCM is een beschrijving van de reactie van het hart op trauma
(te weten verwijding en verminderde contractiekracht), en daarom
kan het vele oorzaken hebben. Een mogelijke oorzaak is
genetisch/familiair.
Het is géén ziekte die je binnen het ras Flatcoated Retriever
geregeld ziet. De ziekte is echter desondanks óók
gediagnosticeerd bij (door verschillende kennels gefokte)
familieleden van Indra.
Van honden bij wie een plotselinge hartstilstand op jonge
leeftijd geleid heeft tot de dood, maar bij wie nooit onderzoek
gedaan is naar de oorzaak van de hartstilstand, zal nooit bekend
worden (noch uit te sluiten zijn) of zij leden aan DCM.
Indra is na haar overlijden pathologisch onderzocht op de
Universiteitskliniek te Utrecht. Zo is óók wetenschappelijk vast
gesteld dat zij leed aan dilaterende cardiomyopathie. Deze
vaststelling, alsook het onderzoeken van de vorm, draagt bij aan
de kennis over DCM en die bij de Flatcoated in het bijzonder.
Met de cardiologen heb ik uitvoerig gesproken over erfelijkheid,
omdat ik natuurlijk niet alleen een verantwoordelijkheid heb
naar Indra, maar ook naar haar 7 nakomelingen. Het is bij de
Flatcoated nog niet mogelijk te laten onderzoeken of je hond
deze ziekte zal gaan ontwikkelen, danwel drager is van deze
eigenschap (en deze dus kan vererven zonder er zelf aan te gaan
lijden). Mogelijk wordt er in de toekomst DNA-onderzoek gedaan,
daarover meer onder 'Onderzoek'. Voorlopig is DCM pas vast te
stellen als de hond de ziekte al ontwikkelt. Je wordt namelijk
niet met de ziekte zelf geboren, alleen met de gevoeligheid
ervoor deze later te gaan ontwikkelen. Dit is heel vergelijkbaar
met bijvoorbeeld hartinfarcten bij de mens, ook daar is een
familiair verband te zien, maar je wordt niet met een
hartinfarct geboren natuurlijk.
Fokken
Wie voor de keuze staat te fokken met een hondje dat nauw
verwant is aan een DCM-patient (nakomelingen, nestgenoten of
bijvoorbeeld anderzins nauw verwante stambomen) en dus verhoogd
risico heeft DCM te vererven, staat voor de vraag hoe onmisbaar
dat hondje is voor de toekomst van het ras, om te rechtvaardigen
het risico te nemen een ongeneeslijke, dodelijke ziekte in het
ras te brengen...
Aan DCM stèrven honden, véél te jong. Dit gebeurt geheel
onverwachts nav een hartstilstand, danwel na aftakeling en
ernstige benauwdheid tgv hartfalen. Echter, àltijd laat genoeg
om meerdere generaties te hebben rond huppelen alvorens de
'schade' van de gemaakte keuze meetbaar wordt... Dat is een
wézenlijk verschil met vele andere ziektes en ongemakken, waar
wél zodanig herstel mogelijk is dat met plezier samen verder
geleefd kan worden.
Omdat DCM nog niet veelvuldig voor komt binnen ons ras, is er
geen fokbeleid op binnen de Flatcoated Retriever Club. Dit
betekent dat het Flatcoated fokkers vrij staat te fokken met aan
DCM-patienten verwante honden, het niet verplicht is deze honden
te laten screenen middels een hart-echo en het zelfs is
toegestaan desgewenst een combinatie ouderdieren te kiezen die
beiden verhoogd risico hebben deze hartspierziekte te kunnen
vererven.
De cardiologen adviseren, in het geval men er wél voor kiest te
fokken met aan DCM-patienten verwante honden, jaarlijks een
hart-echo te laten maken. Middels een jaarlijkse hart-echo wordt
voorkomen dat met een - ogenschijnlijk gezonde - hond die al DCM
ontwikkelt, nog gefokt wordt.
De reden dat het nodig is dit onderzoek jaarlijks te herhalen,
is dat DCM helaas niet middels een echo vast te stellen is, vóór
de ziekte zich ontwikkelt. Zoals toegelicht onder
'erfelijkheid': je wordt niet met de ziekte zelf geboren, alleen
met de gevoeligheid ervoor deze later te gaan ontwikkelen.
Middels een hart-echo is door een Veterinair Cardioloog (in
Nederland: Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren te
Utrecht) vast te stellen of er nú sprake is van DCM of dat de
hond 'voorlopig vrij' is hiervan. Tevens zijn afwijkingen die
aanvang van DCM kunnen zijn (maar nog wel 'voorlopig vrij'
heten) vast te stellen.
Om voorgaande wordt geadviseerd teefjes die verwant zijn
aan DCM patiënten, enkele wéken voor de verwachtte
loopsheid te laten onderzoeken middels een hartecho
De rassen waar DCM al een groot probleem vormt, verplichten alle
fokdieren jaarlijks een hartecho te laten maken. Daarnaast
stellen zij een norm vast tav de mate van afwijkingen die
aanvaardbaar gevonden wordt. Dit beleid verminderd aantoonbaar
de kans op fokken met een hond die zelf DCM heeft, is dus zeker
zinvol, maar sluit het niet volledig uit. Een hond die dit jaar
nog 'DCM-vrij' lijkt, kan immers volgend jaar toch DCM hebben...
Ik ben daarom van mening dat we binnen de huidige situatie - met
een voldoende brede genenpool en een slechts klein aantal
DCM-patienten - beter 'op safe' kunnen spelen tbv de toekomst
van ons ras. De teleurstelling voor de individuele fokker /
dekreu-eigenaar om fokplannen met bepaalde honden of combinaties
op te geven, is véle malen kleiner dan het leed dat DCM heet.
Omdat de (wijze van) vererving van DCM bij de Flatcoated nog
niet bekend is, zal pas over enkele generaties te zeggen zijn of
er voldoende verstandig gereageerd is op de recente meldingen
Onderzoek
Wanneer een hond lijdt aan dilaterende cardiomyopathie
is het mogelijk dat er duidelijke symptomen van DCM
waarneembaar zijn, die aanleiding geven
tot onderzoek. Sloomheid/verminderde conditie,
flauwvallen, benauwdheid en hoesten kunnen gezien
worden. Bij Indra bijvoorbeeld, namen haar weerstand,
eetlust en conditie af.
Het is echter ook mogelijk dat een eigenaar géén
klachten waarneemt, tot de hond plotseling en
onverwachts overlijd aan een hartstilstand. Dit
verschijnsel is zeer bekend bij de Dobermann, waar
enkele tientallen procenten van de honden met DCM als
éérste symptoom 'plotseling dood neervallen' hebben.
Om die reden is het van groot belang, dat wanneer een
hond plotseling overlijd tgv een hartstilstand,
pathologisch onderzoek (sectie) wordt verricht. Want
hoewel sectie deze patiënt niet redden kan, is kennis
van de doodsoorzaak van onschatbare waarde voor de
gezondheid van het ras / uw toekomstige Flatcoated!
Zonder hier nu al te ver uit te wijden over pathologisch
onderzoek, is het wellicht goed te vermelden dat de
Universiteitskliniek bereid is uw hond (kosteloos) op te
halen en het onderzoek 'cosmetisch' gedaan kan worden,
zodat de hond na deze operatie desgewensd weer gewoon
naar huis gebracht kan worden, om afscheid te nemen op
de wijze die voor ú goed is.
DNA-onderzoek is niet alleen een kostbare, maar
ook zeer tijdrovende klus. Erfelijkheidsonderzoek naar DCM kan
daarom op korte termijn geen oplossing bieden.
Erfelijkheidsonderzoek begint met het verzamelen van bloed en
stambomen. Bloed van zowel nakomelingen, nestgenoten als ouders
van DCM-patiënten is hiervoor zéér waardevol, ongeacht de
leeftijd.
Eigenaren van Flatcoateds - en in het bijzonder die van
Flatcoateds die verwant zijn aan de gediagnosticeerde
DCM-patienten - kunnen helpen onderzoek in de toekomst mogelijk
te maken.
Dit kan door een kopie van de stamboom en 4 ml EDTA-bloed, op
dezèlfde dag van afname, te sturen naar:
N.J. Beijerink
Yalelaan 108
PO Box 80154
3508 TD Utrecht.
Gelieve dit niet op vrijdag te versturen, want in het weekend
wordt het bloed niet verwerkt en na het weekend is het te oud.
Zonder kopie van de stamboom, heeft bloed opsturen geen zin.
Daarnaast is het nuttig om aan te geven of er op dit moment
aanwijzingen zijn dat de hond DCM heeft.
De Flatcoated Retriever Club
De rasvereniging heeft in het najaar van 2009 een oproep
geplaatst om bij hen te melden wanneer uw hond hartklachten
heeft of had. Het in kaart brengen van deze gegevens, ook
wanneer dit al lange tijd geleden speelde, is van grote waarde
voor (de gezondheid van) het ras. Bij de oproep op de
FRC website, kunt u een meldingsformulier downloaden.
Up-dates
27-01-2010, Echocardiografisch onderzoek Merel
Vandaag heb ik, naar aanleiding van gedragsveranderingen, een
hart-echo laten maken bij Merel - mijn oudste hondje en een
dochter van Indra - door de veterinair cardioloog. De
echocardiografische bevindingen passen bij het beeld van een
DCM. Om een eventuele progressie van de echocardiografische
afwijkingen vast te kunnen stellen (waarbij de
waarschijnlijkheidsdiagnose een definitieve kan worden), wordt
over enige tijd opnieuw een hart-echo gemaakt.
Eens te meer reden serieus rekening te houden met de
mogelijkheid van een familiaire oorzaak en dus een erfelijke
variant van DCM bij de flatcoated retriever. In dit vroege
stadium kùnnen we nog voorkomen dat deze verschrikkelijke ziekte
een grote plaats in gaat nemen in het ras.
10-02-2010, Bevindingen pathologisch onderzoek Indra
De ziekte DCM is een diagnose die je stelt door alle
andere mogelijke oorzaken van hartspierziekten die
gepaard gaan met verminderde contractiekracht uit te
sluiten.De histopathologische veranderingen waren niet
karakteristiek voor de klassieke vorm van DCM (zoals
veelvuldig bij andere hondenrassen gezien wordt),
ondanks een vrij duidelijke klinisch, echocardiografisch
en macroscopisch sectiebeeld. Na uitvoerig onderzoek gaf
de patholoog de diagnose DCM aan de specialisten.
Mogelijk is er sprake van een ongebruikelijke vorm van
deze ziekte bij de Flatcoated of (niet onwaarschijnlijk)
een aandoening van de eigen bloedvaten van de
hartkamers, waardoor de hartspier onvoldoende bloed
krijgt en daardoor functioneert hij slecht. Dit wordt
momenteel nog verder uitgezocht (er zijn enkele
hartspier-preparaten naar het buitenland gestuurd).
Eea verandert volgens de cardiologen (helaas) niets aan
de behandeling, prognose of erfelijkheidsaspecten,
vooral gezien de afwijkingen die ook bij de familieleden
zijn gezien.
08-03-2010, Brief van cardioloog Universiteitskliniek
Utrecht
Op 12 februari j.l. heeft de cardioloog van de
Universiteitskliniek Utrecht een informatieve brief
geschreven aan de leden van de FRC, nav de DCM patienten
die daar onder behandeling zijn (geweest).
De brief is door de FRC gepubliceerd in de fokkers
nieuwsbrief en op de FRC-website.
Het thema DCM staat op de agenda van de
fokkersvergadering d.d. 06-07-2010.
23-04-2010, Aankondiging lezing DCM
Op dinsdagavond 6 juli 2010 zal dr. Niek Beijerink -
verbonden aan de Universiteits kliniek Utrecht, afdeling
cardiologie - tijdens de fokkersvergadering van de FRC
te Woudenberg, nav bovenstaande brief, een lezing houden
over DCM.
De fokkersvergadering is toegankelijk voor álle leden
van de FRC en het is dr. Beijerink zeker toevertrouwd eea in
begrijpelijk Nederlands toe te lichten.
Na zijn uitleg is er ruim gelegenheid tot het stellen
van vragen.
16-06-2010, Echocardiografisch onderzoek zusje van
DCM patiënt Bullet (zie
24-10-2009)
Vandaag is Lieke onderzocht door de veterinair
cardioloog te Utrecht. Ze is het zusje van Bullet. Tot
onze schrik en groot verdriet is ook bij Lieke DCM
geconstateerd.
Helaas hebben we wéér meer reden ernstig rekening te
houden met een familiair gezondheidsprobleem nu na Indra,
haar neefjes Kye en Bullet, Indra´s dochter Merel, nu
ook Bullets zusje Lieke DCM blijkt te hebben.
25-06-2010, Bevindingen pathologisch onderzoek Indra,
vervolg
Tijdens een week durend congres in de Verenigde
Staten, is onlangs o.a. het type afwijkingen aan
bloedvaten van de hartkamers ter sprake gekomen, zoals
bij Indra is waargenomen met behulp van pathologisch
onderzoek. Zoals in februari geschreven, is uitgezocht
of deze afwijking óórzaak zou kunnen zijn van de
hartafwijking. Tijdens het congres bleek dit beeld ook
gevólg te kunnen zijn van de hartspierziekte/DCM.
Voorlopig blijft dus onzeker wat oorzaak en gevolg is.
Het is een interessante vraag voor de medische
wetenschap, maar tav de prognose en behandeling maakt
het helaas geen verschil.
28-06-2010, Tweede echocardiografisch onderzoek Merel
Vandaag is er een tweede hartecho gemaakt bij Merel, 5
maanden na de eerste. De plaatjes en metingen
bevestigden helaas mijn eigen waarnemingen: er is
duidelijk sprake van progressie.
03-07-2010, Aflasting lezing DCM
Om u in de gelegenheid te stellen de wedstrijd te volgen die Nederland
op de avond van 6 juli in de halve finale van het WK voetballen speel, heeft de
Begeleidings Commissie van de FRC besloten de hier op 23 april
2010 aangekondigde fokkersvergadering
uit te stellen tot een nader te bepalen datum.
21-07-2010, Nieuwe datum lezing DCM
Op woensdagavond 6 oktober 2010 zal dr. Niek Beijerink - verbonden
aan de Universiteits kliniek Utrecht, afdeling cardiologie -
tijdens de fokkersvergadering van de FRC te Woudenberg, een
lezing houden over DCM.
Het is dr. Beijerink zeker toevertrouwd eea in
begrijpelijk Nederlands toe te lichten.
Na zijn uitleg is er ruim gelegenheid tot het stellen
van vragen.
De fokkersvergadering is toegankelijk voor álle leden
van de FRC. De Begeleidings Commissie nodigt
nadrukkelijk alle geïnteresseerde leden uit.
Aanvang: 20.00 uur. Adres: Partycentrum Schimmel,
Stationsweg Oost 243, 3931 EP Woudenberg.
|
